Feliks Czubla urodził się w 3 października 1913 roku w Koszołach. Był synem Franciszki (z domu Besaraba) i Antoniego Czublów. Miał brata Franciszka. Obaj od najmłodszych lat pomagali rodzicom w gospodarstwie. Według relacji Jana Czubli (wnuk Antoniego), jego dziadek przed wojną wyjechał za pracą do Argentyny, skąd już nie powrócił. Dzieciństwo Feliksa przypadło na lata I wojny światowej. Około 1927 r. ukończył szkołę powszechną w Koszołach. Od wczesnej młodości interesował się poezją i teatrem. Pierwsze wiersze zaczął pisać jeszcze przed II wojną światową.

Feliks Czubla
Feliks Czubla, fot. 1982 r. Ze zbiorów Miejskiej Biblioteki Publicznej w Białej Podlaskiej.

W marcu 1939 r. powołany został do macierzystej jednostki wojskowej, a mianowicie 25 Pułku Ułanów Wielkopolskich w mieście Prużana (obecnie na terenie Białorusi). Natomiast jego brat trafił do jednostki w Brześciu nad Bugiem. Krótko po przybyciu do jednostki, jego pułk został przetransportowany. We wrześniu brał udział w wojnie obronnej Polski. Po klęsce kampanii wrześniowej powrócił w rodzinne strony. W czasie wojny był świadkiem wielu tragicznych wydarzeń w Koszołach, które opisał w swoich wierszach.

Pierwszy wiersz Feliksa Czubli opublikowany został w jednodniówce „Pegaz” wydanej w 1973 r. Był to wiersz pt. „Dzięki ci moja ojczyzno”. We wstępie do jednodniówki czytamy: „Członkami naszego Klubu są również nauczyciele regionaliści, którzy służą swą ofiarną pracą, różnym stowarzyszeniom (…). Klub nasz w dniu 21.01.1973 r. przyjął imię J. I. Kraszewskiego i stara się o dokształcanie swych członków w sprawach warsztatowych i o publikowanie utworów w czasopismach. W publikacji tej oprócz utworów literackich dużo miejsca zajmują teksty o charakterze regionalnym i popularyzujące działalność kulturalną”.

Feliks Czubla
Paulina i Feliks Czublowie na progu domu w Koszołach. Fot. ze zbiorów Jarosława Czubli.

Feliks Czubla był autorem wielu wierszy i utworów literackich, które niestety są bardzo rozproszone, a część zaginęła bezpowrotnie. Tylko kilka z nich zostało opublikowanych, najczęściej w jednodniówkach lub zbiorowych antologiach podlaskich poetów. Spośród nich zachowały się m.in. następujące wiersze: „Cztery córy miał tata czyli wspomnienia ułana z 1939 roku”, „Żołnierskie krzyże”, „Starykowski Teatr”, „Rodzina Remeszów”, „Płacząca scena”, „Uroki jesieni”, „Ave Maria”, „Wróć, wiosno!”, „Danusia”, „Dzięki ci moja ojczyzno”.

W swoich wierszach Feliks Czubla opisywał piękno rodzinnych stron, ważne wydarzenia z życia Koszoł, życie kulturalne i religijne mieszkańców, 

Przez wiele lat należał do Klubu Literackiego im. Józefa I. Kraszewskiego w Białej Podlaskiej, działającego przy Wojewódzkim Domu Kultury. Warto nadmienić, że należał także do Nauczycielskiego Klubu Literackiego im. Józefa Czechowicza przy ZNP w Lublinie (od początku jego istnienia). W 1978 r. z okazji 30-lecia Klubu Literackiego im. J. I. Kraszewskiego, otrzymał dyplom uznania: „(…) za długoletnią i aktywną działalność, twórczość i tym samym – przyczynienie się do ożywienia życia literackiego i kulturalnego Podlasia, a szczególnie w Koszołach, w gminie Huszcza oraz w Białej Podlaskiej, za budzenie zainteresowań literackich i uczuć patriotycznych w tutejszym regionie”.

Jeden z wierszy Feliksa Czubli z 1973 r.

Dzięki ci moja ojczyzno
Za łagodny szmer strumyków
za te fale rzek i mórz
za uroczą pieśń słowików
woń jaśminów bzów i róż
za poranki sny majowe
lśniące perełkami ros
za to niebo lazurowe
za szum pieśni złotych zbóż
Gdy śmiertelne złożę dłonie
ty jak matka przyjmiesz mnie
słodko spocznę w twoim łonie
pogrążony w cichym śnie

Drugą dziedziną w której realizował się Feliks Czubla był amatorski ruch teatralny. Przez szereg lat utrzymywał kontakty m.in. z Aleksandrem Oleszczukiem (1900-1983), etnografem, popularyzatorem folkloru Podlasia, poetą i animatorem kultury, nazywanym też „Kolbergiem Podlasia”. Był on jednym z jego doradców z zakresu amatorskiego teatru. Przedstawienia wystawiane były w miejscowej świetlicy lub szkole. Zdarzało się, że grupa teatralna pokazywała się też w okolicznych miejscowościach. Cześć wystawianych sztuk była autorstwa F. Czubli (m.in. „Teatr Żonatych”), ale sięgano też do klasyki (jak np. „Pani Dulska przed sądem”).  Sam też dobierał miejscowych „aktorów” (głównie mieszkańców Koszoł i okolic). Pomocą służyli mu miejscowi nauczyciele i kierownicy szkoły w Koszołach (Warto nadmienić, że F. Czubla potrafił również dobrze szkicować (głównie przyrodę, postaci i budynki).

Feliks Czubla
Feliks Czubla, fot. z Książeczki Wojskowej, ok. 1948. r.

W latach powojennych, F. Czubla niewątpliwie był znaczącą i ważną postacią w lokalnej społeczności. Okres jego działalności przypadał na lata rozkwitu życia społeczno-kulturalnego, nie tylko w gm. Łomazy, ale i w całej Polsce. Powstawało wiele zespołów muzycznych, amatorskich teatrów, Koła Gospodyń Wiejskich, organizowano zabawy taneczne, a miejscowe świetlice remizy i domy kultury tętniły życiem. Ponadto, rozwijała się sztuka ludowa, dzięki której przez lata udało się uchronić wiele ginących zawodów. Bez wątpienia był to dobry okres dla polskiej kultury. Dziś powoli następuje odrodzenie różnych dziedzin życia kulturalnego na wsi, w postaci KGW, grup śpiewaczych, rekonstrukcji historycznych. Powstaje także coraz więcej stowarzyszeń i fundacji. Tak też jest w Koszołach, gdzie od kilku lat coraz więcej się dzieje, a integracji miejscowej społeczności służyć ma Stowarzyszenie „Tłoka”, które powstało pół roku temu. Mam nadzieję, że będzie ono inicjatorem i kontynuatorem duchowej spuścizny Feliksa Czubli, który całe swoje życie związał z Koszołami.

Feliks Czubla
Dom w którym mieszkał Feliks Czubla. Koszoły, kwiecień 2014. Fot. Sławomir Hordejuk

Feliks Czubla zmarł 8 lipca 1996 r. Pochowany został na cmentarzu parafialnym w Huszczy. Z małżeństwa z Pauliną z domu Łobacz miał 3 synów: Józefa (ur. 1954 r.), Jana (ur. 1957 r.) i Wiktora (1961-1993). Odznaczony był m.in. Medalem za udział w Wojnie Obronnej 1939. Za twórczość literacką otrzymał wiele wyróżnień i dyplomów uznania. Myślę, że warto w przyszłości wydać wszystkie wiersze Feliksa Czubli w formie tomiku poetyckiego. Przypadająca w przyszłym roku 20. rocznica jego śmierci (2013 r.) jest doskonałą ku temu okazją. Byłby to namacalny ślad po twórczości jednego z nielicznych ówczesnych poetów w gminie Łomazy.

Grób Feliksa Czubli na cmentarzu parafialnym w Huszczy. Fot. Sławomir Hordejuk

Materiały związane z Feliksem Czublą:
Bibliografia:
  1. „Amatorska twórczość literacka Podlasia”, z. 1, Biała Podlaska 1990, s. 6-9.
  2. „Igliwia smak. Antologia wierszy o Podlasiu”, oprac. W. Gromadzki, R. Kornacki, Romanów-Międzyrzec Podlaski-Biała Podlaska 2001, s. 15.
  3. Materiały niepublikowane z Działu Wiedzy o Regionie Miejskiej Biblioteki Publicznej w Katowicach.
  4. „Pegaz”. Jednodniówka wydana z okazji Roku Kopernikowskiego, Biała Podlaska 1973, s. 7.
  5. Relacja ustna Jana Szutki. Koszoły, 10.08.2014 r.
  6. Relacja ustna Jana Czubli. Koszoły, 04.04.2015 r.
  7. Relacja pisemna Jarosława Czubli. Legnica, 06.05.2015 r.

Tekst i opracowanie: Sławomir Hordejuk

Tagi: Koszoły