Nazwa projektu: „W Koszołach pamięć o rodzinie Remeszów trwa” – „Czuwamy! Pamiętamy!” – edycja 4/2021

Cel projekt: Rewitalizacja miejsca pamięci w Koszołach

Kwota dofinansowania: 7 000,00 zł

Termin realizacji: czerwiec 2021 – październik 2021

Główny cel projektu

Projekt w ramach Programu „Czuwamy! Pamiętamy!” zakłada rewitalizację miejsca pamięci w Koszołach poświęconego męczeńskiej śmierci z rąk niemieckich okupantów 6-osobowej rodziny rolniczej Remeszów. Prace uzasadnia zły stan techniczny upamiętnienia i konieczność wymiany tablicy epitafijnej z uwagi na jej ahistoryczne zapisy z lat PRL-u.

Opis miejsca pamięci

Najważniejszym historycznie miejscem we wsi Koszoły, położonym tuż na jej obrzeżu jest Miejsce Pamięci Narodowej poświęcone rodzinie Remeszów, zamordowanych okrutnie przez Niemców 28 lipca 1942 r. na terenie swojego gospodarstwa. Zginęli wówczas: Jan Remesz lat 66, Jakub Remesz lat 43, Elżbieta Remesz lat 40, Stanisław Remesz lat 13, Józef Remesz lat 7, Józef Pradiuszyk lat 45. Zabudowania zostały przez Niemców spalone, co spotęgowało jeszcze grozę tego dnia w Koszołach. Po wojnie ciała ekshumowano i przeniesiono na cmentarz parafialny w Huszczy.

Na przełomie lat sześćdziesiątych i siedemdziesiątych ub w. działająca ówcześnie Głowna Komisja Badania Zbrodni Hitlerowskich w Polsce potwierdziła ten fakt (wydawnictwo: Ministerstwo Sprawiedliwości GKBZHwP inf. wew. nr 68/2 Rejestr miejsc i faktów zbrodni popełnionych przez okupanta hitlerowskiego na ziemiach polskich w latach 1939-1945 woj. bialskopodlaskie). W 1970 roku z betonu i lastryka wykonano upamiętnienie, jego stan techniczny jest zły i nie oddaje należytego szacunku pomordowanym niewinnie. Zmiany również wymaga tablica z epitafium gdyż nie oddaje prawdy historycznej. Mieszkańcom wsi zależy, by pamięć o tej tragedii nie zaginęła, dlatego przed dwoma laty postawiono obok pomnika wysoki krzyż oraz tablicę informacyjną, na której zamieszczony został wiersz poety Feliksa Czubli (1913-1996) – ułana, żołnierza września 1939 roku, świadka historii – pt. “Rodzina Remeszów”, który wiernie opisał okoliczności tej zbrodni niemieckiej. Teren na którym znajduje się upamiętnienie jest obecnie własnością Andrzeja Łojewskiego zam. we Włodawie, który wyraża zgodę na prowadzenie wszelkich prac związanych z upamiętnieniem. Miejsce to od dwóch lat otaczają opieką uczniowie szkoły podstawowej w Łomazach.

Planowane działania

Zły stan techniczny starego upamiętnienia i pochodzące z innej epoki (PRL) epitafium wymagają zmiany. Społeczności małej wsi Koszoły (ok. 200 mieszkańców) nie stać na pokrycie całości kosztów nowego upamiętnienia. W miarę swoich możliwości przed dwoma laty mieszkańcy postawili nowy krzyż i tablicę informacyjną.

W czerwcu br. Stowarzyszenie planuje wykonać wysiłkiem wolontariuszy rozbiórkę starego upamiętnienia i zakupić duży, wielotonowy głaz narzutowy, dostarczyć go do Koszoł i osadzić w miejscu starego pomnika. W tym samym miesiącu (po uzgodnieniu z IPN tekstu) zostanie zaprojektowana forma plastyczna epitafium. W lipcu zostanie zamówiona nową wykonana w kamieniu granitowym tablica epitafijna. Na miesiące lipiec oraz sierpień planowane są prace związane z ułożeniem nowej nawierzchni z kamienia i kostki brukowej wokół pomnika, krzyża i tablicy informacyjnej. Następnie zostanie zamontowana nowa tablica z nowym epitafium. W październiku po wykonaniu tych prac a także uporządkowaniu terenu zostanie zorganizowana uroczystość z udziałem przedstawicieli Fundacji ORLEN , IPN, mieszkańców wsi Koszoły, władz lokalnych oraz mediów.

Materiały projektowe oraz obrazujące miejsce pamięci:

Rewitalizację miejsca pamięci w Koszołach